Bài 2: Bật dậy mạnh mẽ với chính sách tài khóa, tiền tệ

bật dậy

Xem thêm:

Tổng lực cho nền kinh tế

Các kịch bản tăng trưởng sau dịch bệnh

Những điểm tích cực trong nỗ lực vượt khó năm 2020

Dữ liệu: Bộ Tài Chánh, NHNN, Fed

Tham khảo: GS. TS Trần Ngọc Thơ

Tổng hợp: VP Homes

Hình ảnh: Internet

Di chứng của đại dịch ảnh hưởng sâu rộng và nặng nề. Việt Nam, có nền kinh tế với độ mở cao. Vậy, cần làm gì để khôi phục nền kinh tế.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Về lý thuyết, chính sách thuế của chính sách tài khóa, vẫn đi qua cửa hẹp. Tức là, lựa chọn đối tượng để nhận thụ hưởng. NHNN có thể dùng dạng định chế có mục đích đặc biệt (SPV) như Fed đã từng làm. Có thể cho vay đến tận khu vực doanh nghiệp. SPV có thể thông qua một ngân hàng thương mại nhà nước, cổ phần theo chuẩn quản lý rủi ro tốt của quốc tế, mang dòng vốn đến các doanh nghiệp, tập đoàn lớn. Bộ tài chánh, cũng có thể triển khai gói SPV. Vì dù gì, nằm nằm trong bảng cân đối kế toán của chính phủ mà thôi.

Khu vực dễ tổn thương là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thay vì giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc để giảm chi phí lãi vay, tăng thanh khoản mang tính đại trà. Có thể chia để trị, bằng việc chọn 1 vài tổ chức tín dụng có dạng cho vay này lớn, để giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc.

Chính sách tài khóa, tiền tệ và vai trò của NHNN

Như Fed hiện tại, bản chất là một ngân hàng nhà nước trong thời chiến. NHNN của chúng ta, định hướng theo mô hình xã hội chủ nghĩa. Dường như là 1 ngân hàng trung ương, khá trung lập. Khá lúng túng trong việc đáp ứng cho nhu cầu thực là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hấp hối. Dù rằng hiện nay, NHNN và Bộ Tài Chánh cùng 1 hệ thống bảng cân đối kế toán chính phủ.

”Không được sử dụng tiền ngân sách để xử lí nợ nấu”. Quy định rất khắt khe, chặt chẽ. Dự kiến, nợ xấu rồi đây sẽ tăng rất mạnh sau dịch bệnh. Nếu NHNN không được quyền sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ xử lý nợ xấu, với luận điểm can thiệp cho dù bằng cách nào cũng từ tiền ngân sách, thì mọi chuyện sẽ rơi vào thế bế tắc.

Trước hết, trong khi các kế hoạch ngân sách hàng năm thỉnh thoảng trình Quốc hội họp điều chỉnh (ngay cả kịch bản tốt nhất là được nâng trần nợ công và chi tiêu tài khoá), thì chính sách tiền tệ vẫn là kênh hiệu quả nhất, với tư cách vừa là tuyến phòng thủ và là tuyến tấn công ngay từ đầu cuộc chiến. Có nhiều khía cạnh kỹ thuật không khó lắm để tạo ra các công cụ cho phép NHNN can thiệp mạnh và sâu vào nền kinh tế.

Điều quan trọng nhất hiện nay vẫn phải là tháo gỡ quy định không dùng tiền ngân sách xử lý nợ xấu. Tất nhiên, có hàng loạt câu hỏi được đặt ra. Tỷ lệ nợ công, chi tiêu ngân sách sẽ vượt trần, sức ép và kỳ vọng lạm phát sẽ tăng lên, nhưng khác với các dạng rủi ro không thể quản lý được, đây là những rủi ro mà Chính phủ hoàn toàn có thể quản lý được giai đoạn hậu đại dịch.

Sau đại dịch, một chính sách kinh tế tốt giúp GDP tăng trưởng cao trở lại, đến lượt nó, sẽ làm giảm tỷ lệ nợ công và chi tiêu tài khoá tính trên GDP một cách tự nhiên. Về chính sách, NHNN có thể tăng lãi suất chống lạm phát hoặc triển khai các chuẩn mực quản trị rủi ro ngân hàng khắt khe hơn phòng ngừa rủi ro nợ xấu tăng cao. Trong khi đó, nếu triển khai đồng bộ các chính sách khác như trì hoãn tăng giá một số mặt hàng thiết yếu, thì sức ép lạm phát hoàn toàn có thể bị giảm thiểu đáng kể. Nói thế để thấy, cuộc mạo hiểm cần thiết với các rủi ro có thể quản lý được phần lớn nằm trong khả năng kiểm soát của các nhà hoạch định chính sách.

Hiện là thời cơ không thể tốt hơn để tiến hành các chính sách tài khoá, tiền tệ chưa có tiền lệ, phù hợp với đặc thù Việt Nam. Tổng cầu trong nước và thế giới đang suy giảm mạnh và giá xăng dầu thế giới đang lao dốc không phanh. Sức ép lạm phát vì vậy cũng giảm đi đáng kể. Nếu chúng ta không dám hành động, để lãng phí một cuộc khủng hoảng, sẽ là một cuộc lãng phí lớn nhất.

Làm những điều không tưởng

Nếu trước đây, vai trò của ngân hàng trung ương giống như một đội kỵ binh bảo vệ sự ổn định quốc gia trong thời bình (với 2 mục tiêu chính là chống lạm phát và thất nghiệp), thì trong thời chiến, bắt buộc phải kiêm thêm nhiệm vụ của các binh chủng chiến đấu khác. Như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chẳng những đột ngột hạ lãi suất xuống cận 0%, mà còn chịu trách nhiệm bơm thanh khoản vô giới hạn giải cứu thị trường và cho vay đến tận các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đó là điều mà hẳn cách đây vài tháng, sẽ không có bất kỳ nhà kinh tế nào có thể tưởng tượng ra. Nhưng nó cũng bắt nguồn từ cảm hứng về tình yêu thời chiến khiến cho Fed phải khẩn cấp tạo ra các công cụ chính sách tiền tệ lạ lùng. Số là, trong buổi tiệc vào tháng 12 năm trước, bên trong một căn phòng ấm cúng, Clarida, Phó chủ tịch Fed hát vang ca khúc “What the world needs now is love” và người đệm đàn guitar không ai khác… chính là ngài Chủ tịch Powell. Giờ không thể là thời điểm tốt hơn để Fed không chỉ thực hiện sứ mạng của mình, mà còn để lan toả tình yêu thương một cách nhanh nhất đến từng người dân.

Powell mỗi ngày có khi điện đàm lên đến 6-7 cuộc với người đồng cấp Bộ Tài chính phân công trách nhiệm làm thế nào triển khai tốt nhất chính sách phát tiền trực tiếp cho các hộ gia đình, cũng như tạo ra các gói hỗ trợ thuế khổng lồ cho doanh nghiệp và các chương trình tài khoá đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Số tiền này sau đó sẽ được tài trợ bằng các đợt phát hành trái phiếu, mà người mua không ai khác hơn là Fed. Không còn phân biệt như trong thời bình, chính sách tài khoá và tiền tệ đã cùng hòa giai điệu tình yêu trong thời chiến.

Tags: , ,

Comments Are Closed

TOP ↑